W 1955 r. w Warszawie doszło do podpisania Układu o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej między przedstawicielami ZSRR oraz krajów tzw. demokracji ludowej. W ten sposób państwa te stały się członkami organizacji o nazwie Układ Warszawski. Formalną przyczyną zawarcia układu było przystąpienie RFN do NATO, lecz prawdziwym powodem była zmiana sposobu zarządzania przez ZSRR armiami państw "bloku socjalistycznego". Wcześniejszych "doradców wojskowych" (np. w Polsce dowódcą armii był w latach 50. marszałek ZSRR Konstanty Rokossowski) zastąpiono strukturą oficjalną - Zjednoczonym Dowództwem Państw Stron UW. Układ Warszawski służył jako środek nacisku ZSRR na kraje socjalistyczne (np. inwazja wojsk UW na Węgrzech w 1956 r., czy w Czechosłowacji w 1968 r., manewry w Polsce w latach 1980-1981). Wojska Układu miały także potencjalnie stanowić siły sojusznicze wojsk radzieckich w ewentualnej wojnie z krajami zachodnimi.