Strój ludowy był ubiorem świątecznym, uroczystym, obrzędowym. Jego szycie, ozdabianie i późniejsza pielęgnacja wymagały znacznych kosztów i nakładu pracy. Strój miał podkreślać zamożność i pozycję społeczną właściciela, przynależność do grupy regionalnej, religijnej, narodowościowej, do określonego zawodu, stanu, wieku, a także był wyrazem panującej mody i upodobań estetycznych właściciela. Ulegał ciągłym przeobrażeniom, dostosowując się także do możliwości pozyskiwania coraz to innych surowców i materiałów, ozdób i biżuterii, głównie pochodzenia przemysłowego i - nierzadko - zagranicznego (koraliki, cekiny, wstążki, galony, jedwabie, aksamity itp.). Codzienny ubiór byt znacznie uboższy, ale niekiedy zachowywał swe regionalne cechy, co wynikało z uwarunkowań przyrodniczych (ubiory górali - pasterzy, ubiory rybaków - Kaszubów) i społecznoekonomicznych (ubiory rzemieślników, chłopów pańszczyźnianych, chłopów z dóbr królewskich lub duchownych - Kurpiów, Księżaków łowickich, Biskupian itp). To zróżnicowanie było zauważalne już na przełomie XVIII i XIX w., o czym świadczą rysunki J.P. Norblina, W. Gersona i innych. W oparciu o te ubiory wykształciły się bogate, barwne stroje regionalne.